JOLANTA LENART
Rocznik Kolbuszowski Nr 10 (2010)
Jak Cytować
Lenart J., Alfabetyzacja społeczeństwa powiatu kolbuszowskiego i podstawowa oświata dorosłych w pierwszych latach po II wojnie światowej, „Rocznik Kolbuszowski”. Nr 10 (2010), s. 83-100. Pobrano z https://rocznikkolbuszowski.pl/?p=2399
Po II wojnie światowej znaczna część społeczeństwa Polski (około 20% osób powyżej 10. roku życia) nie potrafiła czytać ani pisać. Nowe władze, dążąc do stworzenia „nowego porządku społecznego”, postanowiły uporać się z „dekadami zaniedbań” w tej dziedzinie. Już w 1945 roku rozpoczęto kampanię alfabetyzacyjną, jednak ogrom pracy związanej z odbudową kraju uniemożliwił jej pełną realizację. Dodatkowo społeczeństwo, zwłaszcza ludność wiejska, wykazywało sporą niechęć wobec działań edukacyjnych.
W 1949 roku uchwalono nową ustawę o walce z analfabetyzmem, która znacząco zintensyfikowała te działania. Zgodnie z jej zapisami, każda osoba umiejąca czytać i pisać miała obowiązek nauczać analfabetów. Największa odpowiedzialność spoczywała na nauczycielach i dyrektorach szkół podstawowych, którzy nie otrzymywali za tę dodatkową pracę odpowiedniego wynagrodzenia.
Po 1948 roku (powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej) edukacja dorosłych została zorganizowana w formie szkół podstawowych dla pracujących. Kursy oferowane przez te szkoły cieszyły się dużą popularnością, ponieważ świadectwo ukończenia VII klasy miało taką samą wartość jak świadectwo ukończenia szkoły podstawowej i zwiększało szanse na zdobycie dobrej pracy w przemyśle lub handlu. Możliwość awansu społecznego, jaką dawała edukacja, była silną motywacją dla mieszkańców powiatu kolbuszowskiego i znacząco przyczyniła się do przełamania ich niechęci wobec programu alfabetyzacji.
Literacy campaign in Kolbuszowa poviat and adult primary education in the first years after the Second World War
In the after-war Poland a big part of society (about 20% of the population being above 10 years old) could not read and write. After the Second World War, the new authority- the aim of which was to create a “new social order”- decided to deal with the “ decades of neglect” in this respect. A literacy campaign was already launched in 1945. However, the amount of work connected with the rebuilding of the country prevented this task from being completed. Moreover, society (especially the rural population) was quite reluctant to these educational actions.
In 1949 a new literacy law was enacted, which significantly contributed to the intensifications of the fight against illiteracy. According to this law, all those who could write and read were supposed to teach illiterates. The greatest responsibility was placed on teachers and headmasters of primary schools, who were not properly paid for their additional work.
After 1948 (the foundation of the Polish United Workers’ Party) adult education was organized in the form of primary schools for working citizens. The courses organized by these schools were very popular as the certificate confirming the completion of the 7th class had the same importance as the primary school leaving certificate and increased an opportunity of finding a good job in industry or trade. A possibility of social advance created by education was a great incentive for the people from Kolbuszowa poviat and significantly contributed to overcoming their reluctance to a literacy programme.
Campagne d’alphabétisation dans le powiat de Kolbuszowa et enseignement primaire pour adultes dans les premières années après la Seconde Guerre mondiale
Après la Seconde Guerre mondiale, une grande partie de la société polonaise (environ 20% de la population âgée de plus de 10 ans) ne savait ni lire ni écrire. Les nouvelles autorités, dont l’objectif était de créer un « nouvel ordre social », ont décidé de remédier à ces « décennies de négligence ». Une campagne d’alphabétisation a été lancée dès 1945, mais l’ampleur des travaux de reconstruction du pays a empêché l’achèvement de cette tâche. De plus, la société, en particulier la population rurale, était assez réticente à l’égard de ces initiatives éducatives.
En 1949, une nouvelle loi sur l’alphabétisation a été adoptée, ce qui a considérablement intensifié la lutte contre l’analphabétisme. Selon cette loi, toute personne sachant lire et écrire devait enseigner aux analphabètes. La plus grande responsabilité incombait aux enseignants et directeurs d’école primaire, qui n’étaient pas correctement rémunérés pour ce travail supplémentaire.
Après 1948 (fondation du Parti ouvrier unifié polonais), l’éducation des adultes a été organisée sous la forme d’écoles primaires pour travailleurs. Les cours proposés par ces écoles étaient très populaires, car le certificat confirmant la fin de la 7e classe avait la même valeur que le diplôme de fin d’études primaires et augmentait les chances de trouver un bon emploi dans l’industrie ou le commerce. La possibilité de promotion sociale offerte par l’éducation a constitué une forte motivation pour les habitants du powiat de Kolbuszowa et a largement contribué à surmonter leur réticence à l’égard du programme d’alphabétisation.

Słowa kluczowe

Streszczenie
Summary

