Dyskusja wokół struktury kapelańskiej w Obwodzie ZWZ-AK Kolbuszowa. Przyczynek do działalności duszpasterstwa wojskowego na Rzeszowszczyźnie w okresie II wojny światowej

Niniejszy artykuł przedstawia kwestię współpracy duchowieństwa rzymskokatolickiego obrządku łacińskiego ze strukturami Polskiego Państwa Podziemnego, rzadko omawianą w historiografii. Praca duchowieństwa w strukturze duszpasterstwa wojskowego w rejonie Kolbuszowej ZWZ-AK (region, w którym podczas okupacji nastąpiły najobszerniejsze zmiany demograficzne i organizacyjne) nie była wcześniej odpowiednio badana, co stało się powodem lokalnych badań na ten temat. Dzięki nowym źródłom rozwiano liczne wątpliwości dotyczące początku współpracy. Udało się również ustalić tożsamość księży pełniących stanowiska kierownicze na polecenie Dowództwa Armii Krajowej. Ponadto udało się zidentyfikować innych księży, którzy byli znani tylko pod pseudonimami. Duszpasterstwo wojskowe w rejonie Kolbuszowej, które początkowo było częścią inspektoratu Mielec, a następnie inspektoratu Rzeszów, było zarządzane przez księdza Aflonsa Chmielowca do 1943 roku. Miał on grupę księży, którzy wspierali go w jego pracy. Szczególną uwagę należy zwrócić na następujących księży: ks. Władysław Smoleń, ks. Stanisław Bąk, ks. Józef Pelc i ks. Ludwik Motyka. Artykuł przedstawia również pionierów pracy duszpasterskiej w tym regionie, ks. Dominika Litwińskiego, ks. Antoniego Dunajeckiego i innych księży wspierających Polskie Państwo Podziemne.

Discussion on the chaplain’s structure in the Kolbuszowa district of the Union of Armed Struggle – Home Army (ZWZ-AK). An article about the work of military chaplaincy in the region of Rzeszów during the Second World War.

The following article presents the issue of the collaboration of the Roman Catholic clergy of the Latin rite with the structures of the Polish Underground State, a topic rarely discussed in historiography. The work of clergy in the structure of military chaplaincy in the Kolbuszowa district of ZWZ-AK (a region that saw the most extensive demographic and organizational changes during the occupation) had not been properly studied, prompting local research on this issue. Thanks to new sources, numerous doubts concerning the beginning of the collaboration were dispelled. It was also possible to establish the identity of the priests holding managerial positions on the orders of the Home Army Command. In addition, other priests, previously known only by pseudonyms, were identified. The military chaplaincy in the Kolbuszowa district, initially part of the Mielec inspectorate and later the Rzeszów inspectorate, was managed by Rev. Alfons Chmielowiec until 1943. He had a group of priests who supported him in his work. Special attention should be paid to the following priests: Rev. Władysław Smoleń, Rev. Stanisław Bąk, Rev. Józef Pelc, and Rev. Ludwik Motyka. The article also highlights the pioneers of pastoral work in this region, such as Rev. Dominik Litwiński, Rev. Antoni Dunajecki, and other priests who supported the Polish Underground State.

Discussion sur la structure des aumôniers dans le district de Kolbuszowa de l’Union de Lutte Armée – Armée de l’Intérieur (ZWZ-AK). Un article sur le travail de l’aumônerie militaire dans la région de Rzeszów pendant la Seconde Guerre mondiale.

Le présent article aborde la question de la collaboration du clergé catholique romain de rite latin avec les structures de l’État polonais clandestin, une question rarement discutée dans l’historiographie. Le travail du clergé au sein de la structure de l’aumônerie militaire dans le district de Kolbuszowa du ZWZ-AK (région ayant subi les changements démographiques et organisationnels les plus importants pendant l’occupation) n’avait pas été correctement étudié, ce qui a motivé des recherches locales sur ce sujet. Grâce à de nouvelles sources, de nombreux doutes concernant le début de la collaboration ont été dissipés. Il a également été possible d’établir l’identité des prêtres occupant des postes de direction sur ordre du Commandement de l’Armée de l’Intérieur. De plus, d’autres prêtres, précédemment connus uniquement sous des pseudonymes, ont été identifiés. L’aumônerie militaire dans le district de Kolbuszowa, initialement partie de l’inspectorat de Mielec puis de l’inspectorat de Rzeszów, était dirigée par le révérend Alfons Chmielowiec jusqu’en 1943. Il était assisté d’un groupe de prêtres qui le soutenaient dans son travail. Une attention particulière doit être accordée aux prêtres suivants : le révérend Władysław Smoleń, le révérend Stanisław Bąk, le révérend Józef Pelc et le révérend Ludwik Motyka. L’article présente également les pionniers du travail pastoral dans cette région, tels que le révérend Dominik Litwiński, le révérend Antoni Dunajecki et d’autres prêtres soutenant l’État polonais clandestin.