Pałac z orłem – Werynia

Przez wieki Werynia należała do następujących rodzin: Tarnowskich, Mieleckich, Sanguszków, Lubomirskich. Rodzina Lubomirskich otrzymała ją w 1753 roku w wyniku tzw. „transakcji kolbuszowskiej” dokonanej przez księcia Janusza Aleksandra Sanguszkę, który podzielił majątek Ordynacji Ostrogskiej. Historia i ewolucja pałacu i parku w Weryni można podzielić na kilka faz, z których jedną, lata 1895-1917, stanowił okres budowy obecnego pałacu z charakterystycznym orłem na fasadzie ogrodowej wzorowanym na francuskich pałacach. Po II wojnie światowej, kiedy rodzina Tyszkiewiczów musiała opuścić pałac, przeprowadzono kilka „adaptacyjnych remontów”. W rezultacie wnętrze prawie całkowicie straciło swoje historyczne cechy, z wyjątkiem sali balowej. Okres do 1980 roku to czas zwiększonej urbanizacji dawnej posiadłości rodziny Tyszkiewiczów i dewastacji parku. W tym czasie przeprowadzono również adaptację piętra pałacu na cele mieszkaniowe. W kolejnych latach nastąpiło stopniowe zaniedbanie kompleksu, degradacja parku, zniszczenie obiektów, pomimo wpisania kompleksu do rejestru zabytków nieruchomych województwa rzeszowskiego w 1975 roku.

Sytuacja pałacu zmieniła się w 2000 roku, gdy pałac i 5 hektarów ziemi z budynkami przejął Uniwersytet Rzeszowski (wówczas Wyższa Szkoła Pedagogiczna). W kolejnych latach uniwersytet podjął wysiłki w celu renowacji pałacu, korzystając z funduszy europejskich z projektu „Odbudowa Pałacu Werynia na cele badawcze i edukacyjne”. Przebudowa obejmowała renowację dachu, adaptację poddasza na bibliotekę i czytelnię, częściowo zachowując historyczne ceglane podłogi. Ponadto przywrócono pierwotny kolor zewnętrznej fasady oraz zachowano detale kamienne fasady (w tym orła) i posadzkę tarasu ogrodowego. Obecnie odrestaurowany pałac pełni funkcję Filii Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

The palace with an eagle – Werynia

Over centuries Werynia belonged to the following families: Tarnowski, Mielecki, Sanguszko, Lubomirski. The Lubomirski family obtained it in 1753, as a result of so-called “Kolbuszowa transaction” made by Prince Janusz Aleksander Sanguszko, who divided the estates of Ostrogski Family Fee Tail. The history and evolution of the palace and park in Werynia can be divided into several phases, one of which, the years 1895- 1917 was the period of the creation of the palace existing today with a distinctive eagle in the garden facade modelled on the French palaces. After World War II, when the Tyszkiewicz family had to leave the palace, a few “adaptive renovations” were performed there. As a result, the interior almost completely lost its historic features, with the exception of the ballroom. The period to 1980 was the time of increased urbanization of the Tyszkiewicz family’s former estate and the devastation of the park. During that time an adaptation of the palace floor was also made- for housing. In the following years there was gradual neglect of the complex, the degradation of the park, destruction of objects, despite the inclusion of the complex in the register of immovable monuments of the Rzeszow province in 1975.

The situation of the palace changed in 2000, when the palace and 5 acres of land with buildings were taken over by the University of Rzeszów (then College of Education). In subsequent years, the university made an effort to renovate the palace taking advantage of the European funds from the project “Reconstruction of the Palace of Werynia for the purposes of research and education,”. The reconstruction included the renovation of the roof, the adaptation of the attic to the library and reading room, partially preserving the historic brick floors. In addition, the original color of the external facade was restored, and the stone detail of the facade (including an eagle) and the floor of the garden terrace were conserved. At present the renovated palace houses Branch Campus of the Faculty of Biotechnology of the University of Rzeszów.

Le palais à l’aigle – Werynia

Au fil des siècles, Werynia a appartenu successivement aux familles suivantes : Tarnowski, Mielecki, Sanguszko, Lubomirski. La famille Lubomirski en fit l’acquisition en 1753, à la suite de la soi-disant « transaction de Kolbuszowa » conclue par le prince Janusz Aleksander Sanguszko, qui répartit les biens du majorat de la famille Ostrogski. L’histoire et l’évolution du palais et du parc de Werynia peuvent être divisées en plusieurs phases, dont l’une – entre 1895 et 1917 – fut marquée par la création du palais tel qu’il existe aujourd’hui, avec un aigle distinctif sur la façade côté jardin, inspirée des palais français.

Après la Seconde Guerre mondiale, lorsque la famille Tyszkiewicz dut quitter le palais, plusieurs « rénovations d’adaptation » y furent réalisées. En conséquence, l’intérieur perdit presque entièrement ses éléments historiques, à l’exception de la salle de bal. Jusqu’en 1980, l’ancien domaine des Tyszkiewicz connut une forte urbanisation et la dégradation du parc. Durant cette période, une adaptation de l’étage du palais fut également entreprise à des fins d’habitation. Au cours des années suivantes, l’ensemble connut un abandon progressif, la dégradation du parc, la détérioration des bâtiments, et ce malgré son inscription au registre des monuments immobiliers de la voïvodie de Rzeszów en 1975.

La situation du palais changea en 2000, lorsque le palais et cinq hectares de terrain avec bâtiments furent repris par l’Université de Rzeszów (alors École supérieure de pédagogie). Dans les années suivantes, l’université entreprit la rénovation du palais grâce aux fonds européens issus du projet « Reconstruction du palais de Werynia à des fins de recherche et d’enseignement ». Les travaux comprenaient la rénovation de la toiture, l’aménagement des combles en bibliothèque et salle de lecture, en conservant partiellement les sols historiques en briques. En outre, la couleur d’origine de la façade extérieure fut restaurée, tout comme le décor en pierre de la façade (y compris l’aigle) et le sol de la terrasse côté jardin.

Aujourd’hui, le palais rénové abrite une antenne de la faculté de biotechnologie de l’Université de Rzeszów.