Realizacja koncepcji „trójkąta bezpieczeństwa” między Sanem a Wisłą w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego 1936–1939

W okresie międzywojennym możliwości gospodarcze Polski były ograniczone. Okres ożywienia gospodarczego miał miejsce dopiero w latach 1926-1928 i zaowocował koncepcją rozwoju polskiego przemysłu obronnego w tzw. „trójkącie bezpieczeństwa”, położonym między rzeką San a Wisłą.

W 1936 roku rząd opracował program rozwoju gospodarczego zwany 4-letnim planem inwestycyjnym. Program został stworzony przez Eugeniusza Kwiatkowskiego, wicepremiera i ministra skarbu. Celem programu, oprócz rozwoju przemysłu przetwórczego i rozszerzenia rynku wewnętrznego, było wzmocnienie przemysłu obronnego.

Program obejmował plan budowy głównej fabryki sprzętu wojskowego. Przyjęta zasada polegała na budowie nowych zakładów w regionie centralnym i centrum-południe kraju, tj. w „trójkącie bezpieczeństwa”, który został nazwany Centralnym Okręgiem Przemysłowym.

Powody wyboru tego regionu były następujące: bezpieczna odległość od granic z Niemcami i Związkiem Radzieckim, nadmiar wolnej siły roboczej oraz nadzieja, że Centralny Okręg Przemysłowy stanie się rynkiem dla dóbr przemysłowych produkowanych głównie w zachodniej części kraju oraz żywności produkowanej w regionach wschodnich.

Obszary Centralnego Okręgu Przemysłowego zostały podzielone na trzy regiony: Region A – Radom-Kielce (tworzywa sztuczne i surowce), Region B – Lublin (zaopatrzenie) i Region C – Rzeszów (zwany również Sandomierzem) między Wisłą a Sanem – (przetwórstwo).

Region Rzeszów (Sandomierz) stanowił rdzeń Centralnego Okręgu Przemysłowego. Większość nowo wybudowanych fabryk zbrojeniowych znajdowała się tam. Składał się z aż 27 powiatów, tj. z ówczesnego województwa kieleckiego: Pińczów, Sandomierz i Stopnica; z województwa lubelskiego: Biłgoraj i Janów; z województwa krakowskiego: Brześć, Dąbrowa, Dębica, Gorlice, Jasło, Mielec, Nowy Sącz i Tarnów oraz z województwa lwowskiego: Brzozów, Dobromil, Jarosław, Kolbuszowa, Krosno, Lesko, Sanok, Lubaczów, Łańcut, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Nisko.

W ramach projektu Centralnego Okręgu Przemysłowego wybudowano szereg zakładów przemysłowych, szczególnie zbrojeniowych (Mielec, Rzeszów, Sarzyna, Dębica, Nowa Dęba, Stalowa Wola) oraz związanych z przemysłem lotniczym (Mielec i Rzeszów). Inwestycje Centralnego Okręgu Przemysłowego, realizowane w ekspresowym tempie, znacząco i trwale podniosły potencjał gospodarczy obszaru między rozgałęzieniami Wisły i Sanu.

Implementation of the concept of „the safety triangle” between the San River and the Vistula River as part of the Central Industrial Region 1936-1939

In the interwar period, the economic opportunities of Poland were limited. The period of economic recovery took place only in the years 1926-1928 and resulted in the concept of the development of the Polish defense industry in so-called „the safety triangle”, located between the San River and the Vistula River.

In 1936, the government developed a program of economic development called the 4-year investment plan. The program was created by Eugeniusz Kwiatkowski, the Deputy Prime Minister and Minister of the Treasury. The aim of the program, in addition to the expansion of the processing industry and the extension of the internal market, was to strengthen the defense industry.

The program included a plan for the construction of the main plant of the military equipment. The principle that was adopted aimed at building new plants in the central region and the centre-south of the country, i.e. in the „the safety triangle”, which was called the Central Industrial District.

The reasons for choosing this region were as follows: a safe distance from the borders with Germany and the Soviet Union, the surplus of free labour, and hope that the Central Industrial District would become a market for industrial goods produced mainly in the western part of the country and the food produced in the eastern regions.

The areas of the Central Industrial District were divided into three regions: Region A – Radom-Kielce (plastics and raw materials), Region B – Lublin (provision) and region C – Rzeszów (also called Sandomierz) between the Vistula and the San – (processing).

The region of Rzeszów (Sandomierz) formed the core of the Central Industrial District. Most newly built armaments factories were located there. It consisted of as many as 27 poviats, i.e. from the then Kielce Province: Pińczów, Sandomierz and Stopnica; from the Lublin Province: Biłgoraj and Janów; from the Krakow Province: Brześć, Dąbrowa, Dębica, Gorlice, Jasło, Mielec, Nowy Sącz and Tarnów and from the Lviv Province: Brzozów, Dobromil, Jarosław, Kolbuszowa, Krosno, Lesko, Sanok, Lubaczów, Łańcut, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Nisko.

A number of industrial plants were built under the project of the Central Industrial District, especially the armaments ones (Mielec, Rzeszów, Sarzyna, Dębica, Nowa Dęba, Stalowa Wola) and the ones connected with the aerospace industry (Mielec and Rzeszów). The investments of the Central Industrial District which were made at an express pace significantly and permanently raised the economic potential of the area between the bifurcation of the Vistula and the San.

Réalisation du concept du « triangle de sécurité » entre la rivière San et la Vistule dans le cadre de la Région Industrielle Centrale 1936-1939.

Durant l’entre-deux-guerres, les capacités économiques de la Pologne étaient limitées. La période de reprise économique a eu lieu seulement entre 1926 et 1928, donnant lieu au concept de développement de l’industrie de défense polonaise dans le « triangle de sécurité », situé entre la rivière San et la Vistule.

En 1936, le gouvernement a élaboré un programme de développement économique appelé plan quadriennal d’investissement. Ce programme a été conçu par Eugeniusz Kwiatkowski, vice-Premier ministre et ministre du Trésor. L’objectif du programme, outre le développement de l’industrie manufacturière et l’expansion du marché intérieur, était de renforcer l’industrie de défense.

Le programme comprenait un plan de construction de la principale usine d’équipement militaire. Le principe adopté était la construction de nouvelles usines dans la région centrale et le centre-sud du pays, à savoir dans le « triangle de sécurité », qui a été nommé Région Industrielle Centrale.

Les raisons du choix de cette région étaient les suivantes : une distance sûre des frontières avec l’Allemagne et l’Union Soviétique, un excès de main-d’œuvre disponible et l’espoir que la Région Industrielle Centrale deviendrait un marché pour les biens industriels principalement produits dans la partie occidentale du pays ainsi que pour les produits alimentaires provenant des régions de l’Est.

Les zones de la Région Industrielle Centrale ont été divisées en trois régions : Région A – Radom-Kielce (plastiques et matières premières), Région B – Lublin (approvisionnement), et Région C – Rzeszów (également appelée Sandomierz) entre la Vistule et le San (transformation).

La région de Rzeszów (Sandomierz) constituait le noyau de la Région Industrielle Centrale. La plupart des nouvelles usines d’armement y étaient implantées. Elle se composait de 27 districts, provenant alors de la voïvodie de Kielce : Pińczów, Sandomierz et Stopnica ; de la voïvodie de Lublin : Biłgoraj et Janów ; de la voïvodie de Cracovie : Brześć, Dąbrowa, Dębica, Gorlice, Jasło, Mielec, Nowy Sącz et Tarnów ; ainsi que de la voïvodie de Lwów : Brzozów, Dobromil, Jarosław, Kolbuszowa, Krosno, Lesko, Sanok, Lubaczów, Łańcut, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Nisko.

Dans le cadre du projet de la Région Industrielle Centrale, un certain nombre d’usines industrielles ont été construites, notamment dans l’armement (Mielec, Rzeszów, Sarzyna, Dębica, Nowa Dęba, Stalowa Wola) ainsi que dans l’industrie aéronautique (Mielec et Rzeszów). Les investissements dans la Région Industrielle Centrale, réalisés à un rythme accéléré, ont considérablement et durablement augmenté le potentiel économique de la zone située entre les bifurcations de la Vistule et du San.