Organy w kościołach dekanatu Gorzyce diecezji sandomierskiej (studium historyczno-instrumentoznawcze)

Niniejsze studium jest trzecim z serii artykułów poświęconych organom w kościołach dawnych dekanatów diecezji przemyskiej oraz obecnej diecezji sandomierskiej. Do tej pory przebadano dekanaty: Raniżów i Rudnik nad Sanem. Dekanat Gorzyce liczy dziewięć parafii. Pięć kościołów (Gorzyce, Pniów, Radomyśl nad Sanem, Trześń i Zaleszany) posiada organy piszczałkowe. W pozostałych parafiach znajdują się organy elektroniczne (Chwałowice, Kotowa Wola, Wrzawy i Zbydniów).

Artykuł podzielony jest na dwie części. Pierwsza część, w formie katalogu, omawia historię organów, które przetrwały oraz tych, które nie zachowały się. Dodatkowo zawiera opis inwentarza zachowanych instrumentów. Druga część to synteza wyników analitycznych.

Badanie historii organów opiera się głównie na materiałach przechowywanych w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie oraz Archiwum Archidiecezjalnym w Przemyślu. Informacje o organach znaleziono w 45 źródłach. W przypadku organów, które przetrwały, brak jest danych dotyczących budowniczych organów naprawiających te instrumenty.

Autor uzyskał informacje o trzynastu instrumentach, które nie przetrwały; znajdowały się one w sześciu parafiach. Daty ich powstania były przybliżone, z wyjątkiem organów w Pniowie, zbudowanych przez firmę Rieger w 1903 roku. Udało się zidentyfikować budowniczego organów (A. Sapalski) w kościele „Zjawienie” w Radomyślu nad Sanem.

Jeśli chodzi o istniejące instrumenty, organy w Gorzycach zostały sprowadzone z Niemiec. Nie udało się ustalić budowniczego organów w Radomyślu nad Sanem. Instrument ten znajduje się w starym kościele.

Obecnie, w dekanacie Gorzyce, organy piszczałkowe znajdują się w następujących kościołach:

• Gorzyce – 1963, 34 głosy, trzy manuały i jeden pedał, budowniczy organów Karl Kemper
• Pniów – 1960, 16 głosów, dwa manuały i jeden pedał, budowniczy organów Wacław Biernacki
• Radomyśl nad Sanem – 1881, 8 głosów, jeden manuał i jeden pedał, budowniczy nieznany
• Trześń – 1896, 12 głosów, dwa manuały i jeden pedał, firma Rieger
• Zaleszany – 1908, 16 głosów, dwa manuały i jeden pedał, budowniczy organów Alojzy Konieczny

Łącznie, w artykule opisano 18 instrumentów. Organy są wykorzystywane głównie w akompaniamencie liturgicznym. W Gorzycach organy są używane podczas koncertów organowych. Organy w Radomyślu nad Sanem nie są obecnie używane.

The organs in the churches of the deanery of Gorzyce in the diocese of Sandomierz (a historical and instrumentalism study)

This study is the third of a series of articles devoted to the organs in the churches of the former deaneries of the Przemyśl diocese and the current diocese of Sandomierz. So far, the following deaneries have been studied: Raniżów and Rudnik by the River San. The deanery of Gorzyce has nine parishes. Five churches (Gorzyce, Pniów, Radomyśl by the River San, Trześń, and Zaleszany) have pipe organs. In other parishes, there are electronic organs (Chwałowice, Kotowa Wola, Wrzawy, and Zbydniów).

The article is divided into two parts. The first part, in the form of a catalogue, discusses the history of the organs which survived and have not survived. In addition, it includes the inventory description for the instruments which have been preserved. The other part is a synthesis of analytical results.

The study on the history of the organs is mainly based on the materials which are held in the Archive of the Metropolitan Curia in Cracow and the Archdiocesan Archive in Przemyśl. Information on the organs was found in 45 sources. As far as the organs which have survived are concerned, there is a lack of data on organ builders repairing these instruments.

The author gained information on the thirteen instruments which have not survived; they were in six parishes. The dates of their creation were approximate ones, with the exception of the organ in Pniów, built by the Rieger company in 1903. It was possible to identify the organ builder (A. Sapalski) in the church of “Zjawienie” in Radomyśl by the River San.

As far as the existing instruments are concerned, the organ in Gorzyce was imported from Germany. It was not possible to establish a builder of the organ in Radomyśl by the River San. This instrument is placed in the old church.

Currently, in the deanery of Gorzyce, pipe organs are in the following churches:

• Gorzyce – 1963, 34 stops, three Manuals and one Pedal, organ builder Karl Kemper
• Pniów – 1960, 16 stops, two Manuals and one Pedal, organ builder Wacław Biernacki
• Radomyśl by the River San – 1881, 8 stops, one Manual and one Pedal, the builder is unknown
• Trześń – 1896, 12 stops, two Manuals and one Pedal, Rieger company
• Zaleszany – 1908, 16 stops, two Manuals and one Pedal, organ builder Alojzy Konieczny

In total, 18 instruments have been described in this article. The organs are primarily used in the liturgical accompaniment. In Gorzyce, the organ is used during organ concerts. The organ in Radomyśl by the River San is not currently used.

Les orgues dans les églises du doyenné de Gorzyce dans le diocèse de Sandomierz (étude historique et instrumentale)

Cette étude est la troisième d’une série d’articles consacrés aux orgues dans les églises des anciens doyennés du diocèse de Przemyśl et du diocèse actuel de Sandomierz. Jusqu’à présent, les doyennés suivants ont été étudiés : Raniżów et Rudnik sur la rivière San. Le doyenné de Gorzyce compte neuf paroisses. Cinq églises (Gorzyce, Pniów, Radomyśl sur la rivière San, Trześń et Zaleszany) possèdent des orgues à tuyaux. Dans les autres paroisses, il y a des orgues électroniques (Chwałowice, Kotowa Wola, Wrzawy et Zbydniów).

L’article est divisé en deux parties. La première partie, sous forme de catalogue, traite de l’histoire des orgues qui ont survécu et de celles qui n’ont pas survécu. En outre, elle inclut la description de l’inventaire des instruments qui ont été préservés. L’autre partie est une synthèse des résultats analytiques.

L’étude sur l’histoire des orgues est principalement basée sur les matériaux conservés dans les Archives de la Curie Métropolitaine de Cracovie et les Archives Archidiocésaines de Przemyśl. Des informations sur les orgues ont été trouvées dans 45 sources. En ce qui concerne les orgues qui ont survécu, il manque des données sur les facteurs d’orgues ayant réparé ces instruments.

L’auteur a obtenu des informations sur treize instruments qui n’ont pas survécu ; ils se trouvaient dans six paroisses. Les dates de leur création étaient approximatives, à l’exception de l’orgue de Pniów, construit par la société Rieger en 1903. Il a été possible d’identifier le facteur d’orgues (A. Sapalski) dans l’église de « Zjawienie » à Radomyśl sur la rivière San.

En ce qui concerne les instruments existants, l’orgue de Gorzyce a été importé d’Allemagne. Il n’a pas été possible d’établir le facteur de l’orgue de Radomyśl sur la rivière San. Cet instrument est placé dans l’ancienne église.

Actuellement, dans le doyenné de Gorzyce, des orgues à tuyaux se trouvent dans les églises suivantes :

• Gorzyce – 1963, 34 jeux, trois claviers et un pédalier, facteur d’orgues Karl Kemper
• Pniów – 1960, 16 jeux, deux claviers et un pédalier, facteur d’orgues Wacław Biernacki
• Radomyśl sur la rivière San – 1881, 8 jeux, un clavier et un pédalier, facteur inconnu
• Trześń – 1896, 12 jeux, deux claviers et un pédalier, société Rieger
• Zaleszany – 1908, 16 jeux, deux claviers et un pédalier, facteur d’orgues Alojzy Konieczny

Au total, 18 instruments ont été décrits dans cet article. Les orgues sont principalement utilisées dans l’accompagnement liturgique. À Gorzyce, l’orgue est utilisé lors de concerts d’orgue. L’orgue de Radomyśl sur la rivière San n’est actuellement pas utilisé.