Organy w kościołach dekanatu Pysznica diecezji sandomierskiej (studium historyczno-instrumentoznawcze)

Niniejszy artykuł jest piątym z serii badań poświęconych organom w kościołach dawnej diecezji przemyskiej i obecnej diecezji sandomierskiej. Dziekanat Pysznica został utworzony w 2010 roku i obejmuje osiem parafii. W czterech parafiach znajdują się organy piszczałkowe, pozostałe cztery mają organy elektroniczne.

Artykuł podzielony jest na dwie części. Część 1 przedstawia historię organów wraz z ich opisem inwentarzowym. W pracy uwzględniono także instrumenty, które nie przetrwały. Część 2 to synteza wyników badań dotyczących organów, które przetrwały oraz tych, które już nie istnieją.

Badania opierają się głównie na materiałach przechowywanych w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie oraz Archiwum Archidiecezjalnym w Przemyślu. Informacje na temat organów znaleziono w 26 źródłach. Autor wykorzystał także źródła drukowane i publikacje.

W odniesieniu do instrumentów, które nie przetrwały, autor zdobył informacje o sześciu instrumentach, które znajdowały się w trzech parafiach: Jastkowicach, Pysznicy i Turbii. Te instrumenty były używane od XVIII do XX wieku.

Jeśli chodzi o przetrwałe instrumenty, udało się ustalić dokładną datę powstania i budowniczych trzech z nich. Organy w Pysznicy zostały przeniesione z terenów zachodnich w 1961 roku. Data powstania tego instrumentu to druga połowa XIX wieku. Nie udało się ustalić budowniczego tych organów.

W dekanacie Pysznica organy piszczałkowe znajdują się w następujących kościołach:

• Jastkowice – 1976, 16 głosów, dwa manuały i jeden pedał, Stanisław Karpecki;
• Pysznica – druga połowa XIX wieku, 26 głosów, dwa manuały i jeden pedał, nieznany budowniczy;
• Turbia – 1932, 10 głosów, jeden manuał i jeden pedał, Stanisław Krukowski i Syn;
• Wola Rzeczycka – 1928, 8 głosów, jeden manuał i jeden pedał, Stanisław Krukowski i Syn.

Niniejsze badanie koncentruje się na łącznie 10 instrumentach. Organy są używane do akompaniamentu liturgicznego podczas Mszy Świętej i innych uroczystości. Koncerty muzyki organowej odbywały się w kościele w Woli Rzeczyckiej. Instrumenty w Pysznicy, Turbii i Woli Rzeczyckiej, biorąc pod uwagę datę ich powstania, można uznać za zabytkowe.

The organs in the churches of the deanery of Pysznica in the diocese of Sandomierz (a historical and musical instrumentrelated study)

The following article is the fifth of a series of studies devoted to the organs in the churches of the former diocese of Przemyśl and the current diocese of Sandomierz. The deanery of Pysznica was established in 2010 and includes eight parishes. In four parishes there are pipe organs, the remaining four have electronic ones.

The article is divided into two parts. Part 1 presents the history of the organs with their inventory description. Also, the instruments which have not survived are included in the work. Part 2 is a synthesis of research findings on the organs which have survived and the ones which no longer exist.

The study is mainly based on the materials which are held in the Archive of the Metropolitan Curia in Cracow and the Archdiocesan Archive in Przemyśl. Information on the organs was found in 26 sources. The author also used printed sources and publications.

With reference to the instruments which have not survived, the author gained information on the six instruments which were in three parishes: Jastkowice, Pysznica and Turbia. These instruments were in use from the 18th to the 20th century.

As far as the surviving instruments are concerned, it was possible to determine the exact date of the creation and builders for three of them. The organ in Pysznica was transferred from the western territories in 1961. The date of the creation of this instrument is the second half of the 19th century. It was impossible to establish the builder of this organ.

In the deanery of Pysznica, pipe organs are in the following churches:

• Jastkowice – 1976, 16 stops, two Manuals and one Pedal, Stanisław Karpecki;
• Pysznica – the second half of the 19th century, 26 stops, two Manuals and one Pedal, unknown builder;
• Turbia – 1932, 10 stops, one Manual and one Pedal, Stanisław Krukowski and Son;
• Wola Rzeczycka – 1928, 8 stops, one Manual and one Pedal, Stanisław Krukowski and Son.

The following study focuses on a total of 10 instruments. The organs are used in the liturgical accompaniment during the Holy Mass and other celebrations. Organ music concerts were held in the church in Wola Rzeczycka. The instruments in Pysznica, Turbia and Wola Rzeczycka, when taking into account the date of their creation, can be regarded as antique ones.

Les orgues dans les églises du doyenné de Pysznica dans le diocèse de Sandomierz (une étude historique et liée aux instruments de musique)

Le présent article est le cinquième d’une série d’études consacrées aux orgues des églises de l’ancien diocèse de Przemyśl et de l’actuel diocèse de Sandomierz. Le doyenné de Pysznica a été créé en 2010 et comprend huit paroisses. Dans quatre paroisses, il y a des orgues à tuyaux, les quatre autres ayant des orgues électroniques.

L’article est divisé en deux parties. La partie 1 présente l’histoire des orgues avec leur description d’inventaire. Les instruments qui n’ont pas survécu sont également inclus dans le travail. La partie 2 est une synthèse des résultats de recherche sur les orgues qui ont survécu et celles qui n’existent plus.

L’étude repose principalement sur les matériaux conservés dans les Archives de la Curie Métropolitaine de Cracovie et les Archives Archidiocésaines de Przemyśl. Des informations sur les orgues ont été trouvées dans 26 sources. L’auteur a également utilisé des sources imprimées et des publications.

En ce qui concerne les instruments qui n’ont pas survécu, l’auteur a obtenu des informations sur les six instruments qui se trouvaient dans trois paroisses : Jastkowice, Pysznica et Turbia. Ces instruments ont été utilisés du XVIIIe au XXe siècle.

Pour les instruments survivants, il a été possible de déterminer la date exacte de création et les constructeurs de trois d’entre eux. L’orgue de Pysznica a été transféré des territoires occidentaux en 1961. La date de création de cet instrument est la seconde moitié du XIXe siècle. Il n’a pas été possible de déterminer le constructeur de cet orgue.

Dans le doyenné de Pysznica, les orgues à tuyaux se trouvent dans les églises suivantes :

• Jastkowice – 1976, 16 jeux, deux claviers et un pédalier, Stanisław Karpecki ;
• Pysznica – seconde moitié du XIXe siècle, 26 jeux, deux claviers et un pédalier, constructeur inconnu ;
• Turbia – 1932, 10 jeux, un clavier et un pédalier, Stanisław Krukowski et Fils ;
• Wola Rzeczycka – 1928, 8 jeux, un clavier et un pédalier, Stanisław Krukowski et Fils.

La présente étude se concentre sur un total de 10 instruments. Les orgues sont utilisées dans l’accompagnement liturgique lors de la messe et d’autres célébrations. Des concerts de musique d’orgue ont eu lieu dans l’église de Wola Rzeczycka. Les instruments de Pysznica, Turbia et Wola Rzeczycka, compte tenu de leur date de création, peuvent être considérés comme des antiquités.